عبد الصبور شاهين ( مترجم : سيد حسين سيدى )

123

تاريخ القرآن ( تاريخ قرآن ) ( فارسى )

ديگرى چنين : « وَ أَتِمُّوا الْحَجَّ وَ الْعُمْرَةَ لِلَّهِ » . پس حذيفه خشمگين شد و از شدت غضب چشمانش سرخ گشت . . . « 1 » على رغم كثرت متونى كه بر خطرناك بودن اين مسأله دلالت دارند ، - چه اين خطر موجب پديد آمدن يك امر شده يا امور زياد ديگر - آنچه كه بر هشدار حذيفه مترتب بوده ، تصميم عثمان به نسخه پردازى مصحفى نمونه [ امام ] بوده است . تصميمى كه پشتوانه‌اش را از تصميم پيشين در روزگار ابو بكر مىگرفت و تابع آن بود ، حتى عثمان چيزى جز كار ابو بكر را براى نسخه پردازى نيافت و حتى جز زيد بن ثابت كسى را نيافت كه اين مهم را كه در روزگار ابو بكر هم داوطلب اين كار شده بود ، انجام دهد . اين كار با همكارى گروهى از قاريان و نويسندگان خوب از اصحاب پيامبر [ ص ] صورت گرفت . از روايت چنين برمىآيد كه : « عثمان نزد حفصه فرستاد كه صحيفه‌ها را بفرست تا آن را در مصاحف نسخه پردازى نماييم و سپس به سويت باز مىگردانيم . وى آنها را نزد عثمان فرستاد و عثمان به زيد بن ثابت ، عبد اللّه بن زبير ، سعيد بن عاص و عبد الرحمن بن حارث بن هشام دستور داد تا آنها را در مصاحف استنساخ كنند . عثمان گفت : اگر اختلاف پيدا كرديد به زبان قريش بنويسيد ، چون قرآن به زبان قريش نازل شده است . آنها همچنين كردند . وقتى كه مصحف را نسخه بردارى كردند ، عثمان آن صحيفه‌ها را نزد حفصه باز گرداند و به هر منطقه‌اى مصحفى فرستاد و هر چه غير آن را ، سوزاند » « 2 » .

--> ج 2 ، ص 72 . [ ترجمهء فراز آيهء 196 ، سورهء بقرة ( 2 ) : و براى خدا ، حج و عمره را به پايان رسانيد ] . ( 1 ) ابن ابى داوود السجستانى ، المصاحف ، ج 1 ، صص 11 - 12 . ( 2 ) ابن اثير ، الكامل ، ج 3 ، اخبار سال سىام . رافعى روايت ديگرى را ذكر كرده است كه سنديّت اين عمل را مىافزايد و آن اين كه ، كار زيد در روزگار عثمان اوّلا مستقل از مصحف حفصه بوده است و سپس عثمان نزد حفصه فرستاد و از او خواست تا آن صحيفه‌ها را به او بدهد و قسم ياد كرد كه آن صحيفه‌ها را به حفصه باز گرداند . حفصه صحيفه‌ها را به او داد و مصحف بر آن صحيفه‌ها عرضه و تطبيق شد پس چون اختلافى نداشتند ، عثمان آن صحيفه‌ها را به حفصه باز گرداند و حفصه خيالش راحت شد . آن گاه عثمان به نوشتن مصاحف دستور داد . ر . ك : مصطفى صادق الرافعى ، اعجاز القرآن ، ص 37 .